(O) * o(ğh.uz.(am : er.(ış).okh))’un göksel nitelikli oğh-ğhu,“o kuz uzam deniz oku ulu akıl ana(nın) dişi / er adılı şık şu(ğ)ur / aşk ışık şoku(nun) uğu oltu (uğultu)’sunu oku” buyruğu & bayrağındaki damga iminden, türkçede cins ayrımı bulunmayan er & dişi kişi, özne & nesne, olay & yer, somut & soyut birim için geçerli olan 3. tekil ad; tr. özel ad. büyük O im-mi > gr. o+mega, grek alfa+betasındaki son ses im-mi, “Alfa & Omega olan ben; benim başlangıç ile son, önde gelen ve arkada kalan!..” “I am Alpha and Omega, the beginning and the end, the first and the last – Revelation 22:13”; çoğulu o(ğh.uz.(am : er.(ış).okh))+ an > o+n; ses uyumuna göre +on / +an / +en / +un; günümüzde kullanılan +ler / +lar çoğul son eki dilimizde sonradan oluşmuştur; tr. ış.oğh+an > tengri ışık han(lar); jap. shogun; eng. kings (queens) / lords (ladies) of light; (ış) : oğh.(uz) : e(r).at.(am) > eng. who; he, his; s+he ~ she, her; et / öt / üt / it > it, its; are / were, etc., etc..; Bkz: oğh.uz : am & oğh : uz.am; [ Bayrak & Buyruk ]

ob-bu : (u)z.am+an *  Açıklama düzenleniyor; güncel tr. bazan; eng. sometimes, now & then; on & off

ob-bu : (u)z.at / ut.ng * 1. o ob-bu (değirmi / yumru nesneyi; obu & at+obu ~ topu) bu ob-bun (at+obun) uz.(oğh). nga (uzağına) atıp, tutun; uza+atın; zıt (at / tut)+ung > zıttın, zat+en; zıt; 2. ob-bu : (ña / nga) : zıt ~ obuzıt * ona buna zıt olan kişi, nesne ya durum > lat. oppositus; eur. opposite, in opposit+ion; ar. zıdd.

ob-bu : (u)z.at / ut.ng : (am).in.at : cin.er * “bin at” deyince binmez,“in at” deyince inmez; ona buna zıt söz eden ya da iş yapan in+atçı er; m ~ b dönüşümü yile (b)+inat+cin ~ binatçı # inatçı er > eng. ob.st.in+at+e(r) / +cy; abuse / +d; ar. zat / +an; biz+zat, şahs+an; “o yumru boğazıñızdan uz.at.ötü (zıttı) uz {okh} tutuñ, kuz oğuz öğüt ötüñ (kon uçung) –DT” anlamında ob.(oğh).uz : üt ! ötüng > abuzettin sözünden zaman içinde kişi adılına dönüşümüyle “Abuzettin Bey” > tr. argo. züppe / azgın erkek (H. Aktunç, B.A.S.); ar. özad. Abu İzz-ed-din; Bkz: sz.et.ür.ük

ob.or * altın para, varlığı / bereketi bol olan yer & obur olan er; abartı;  jeol. bor+(on) / borik / borax gibi değerli madenler; “iç ebim+nda ob.or oltu ap.ol”, günümüzdeki deyişle “cebim içindeki para, oldu pul”; r ~ l dönü-şümü & adıl eki yile gr. oboloV , obol+os, Atina para birimi; ob.or ~ ob.ar : iş.ör.öt (ar. işaret) imi: “o var; onu bul; ona var...”; Bkz: ap.or.ış; ob.or.iç; ob.or.oğh-ğhu; ob.or.oğh.uz ▼

ob.or.(al) : am.okh * 1. o var, o burada, onu bul, ona / oraya var {olmak eylemini yapan & gösteren}, altın para & bal tutmak {işlemini yerine getiren} obur (dur durak bilmeyen) canlı organ; “obor alam obor alamok yalam –DT”, güncel deyişle “para alan / bal tutan parmak yalar”; dönerek okh-khu’ma yilen eylem kipi, parmak+ lamak; ger ~ eng. finger; b ~ p & r ~ l dönüşümü, am im-mi’nin düşmesiyle bol.okh ~ pol.ok > pol. pal+ec; 2. (ob.or. al.am).okh : or.ış ~ karış * iyice açılmış elin baş parmak ıla serçe parmak uçları arası (± 22,5 cm); ön kol boyu; eski masr. 43 ~ 56 cm. arasında değişen uzunluk ölçüsü kübit’in yarısı; Bkz: ış.ng.at / öt; gök : y(ay).er : or.ışı

ob.or.iç ~ borç * karşılıksız alınan & genellikle geri verilmeden iç edilen, altın, gümüş, kağıt gibi para, mal varlığı ya da yardım, “oboriç batorung okorobuçu”, güncel dilimizde “borç yiğidin kamçısıdır”; “aldı oboriç, oldu riç”  > eng. rich, zengin, varsıl.

ob.or : oğh-ğhu * oborlu / paralı, varsıl, barakaları bol olan, uğurak yer; ünsüz r ~ l dönüşümüyle tr. boruğ ~ bolu(ğ); Bolu, Geli+bolu, Safran+bolu; > eur. borough; bourg ~ borg / burg, brugge; ünsüz g ~ c / ç dönüşümüyle tr. burc > ar. burç; Bkz: eb.er : oğh-ğhu

ob.or.oğh.uz * o altın paralı, varsıl, barakaları bol olan, obur oğhuz kişi; ökör.nomu : öt.er.im-mi (ekonomi terimi): “ob.or.oğh.uz : ap.at.er+on ~ obur ağız & para göz patron”; Avrupa’da soylularla köylüler arasındaki  orta sınıfı oluşturan, varlıklı mal-mülk & burc sakıpı / tutucu kentliler; anamalcı (kapitalist) kesim > fr ~ eng. bourg+eois(+e / +ie); özüm öz Gök*köG : et.ür.ük.iç-çe’mizin kök imlerinden oluşan bu söz sonradan 19. yüzyılda “burjuva, burjuvazi” olarak dilimize geri dönmüştür; ger. groß-bürger; Bkz: ob.or; ob.or.iç; ob.or.oğh-ğhu ▲

ob.or : ot.(ış) ~ oburot * o bol ateşli obur (taş) tozu / tuzu; ateşli y(ay).or.okh (silâh)’larla am.er : im-mi (mermi / top güllesi) atmak & kayaları parçalamak gibi işlerde kullanılan patlayıcı madde, barut > fars. barud; ob.ot.oru > b ~ p dönüşümüyle fr. poudre; eng. powder (toz) ~ gunpowder, any of various explosive powders used to propel projectiles from guns, especially a black mixture of potassium nitrate, charcoal, and sulfur.

ob.ot+an : (ür).ük * o / bu derli, toplu ot+lar ürükü (ırkı); bot+ük ~ bitik & bitki topluluğu > gr. botanikos ~ lat. botanicus ~ eur. botanique; botanic+al; ar. nebat+ î, nebat+at; Bkz: iç.gin; ot.or.(am) : ob.(at.ng)

ob.y(ay).or.am * kut oğh.uz : khan.(am)’ın oğhuzer güzel, kuz kuzu, kıt kız’larına üçe bölünmüş bir altın yay <ıl(&)an> üç gümüş (boz) ok! ▼ vererek buyurduğu o bay buyruk ▼ sonucu o bay ay’ı / değirmi yay’ı / kaba oba’yı / zengin ova’yı bu bay ay’dan / değirmi yay’dan / kaba oba’dan / zengin ova’dan ayıran altın ok / orak / yarık (hendek) / yarak (savut / silâh) yı(&)la+an gerçekleşen o boy bayrak olgusunun  kutsanması & kutlanması eylemi; töre+en (törelerin) toyu / şöleni; Bkz: ob.y(a)y.or.oğh ▼

ob.y(a)y.or.oğh ~ ob.y(a)y.or.okh

ob.y(ay).or.oğh ~ ob.y(ay).or.okh *  bayrak & buyruk sözünün öt.(er).im : eb.il. iğh-ğhi (ötim (terim) biligi > gr ~ eur. etymologia) kökeni; 1. o bay ay’ı / değirmi yay’ı / kaba oba’yı / zengin ova’yı bu bay ay’dan / değirmi yay’dan / kaba oba’dan / zengin ova’dan ayıran, bu ayrımı bel+er+leyen or (altın) ok / orak / yarık (hendek) / yarak (savut / silâh); r ~ l dönüşümüyle yaylak oluk & baylık ~ beylik; Kanuni Sultan Süleyman’ın “yarak’lı eşkiyalar” ılan ilgili emri için Bkz: yay.er.okh; 2. ayırımı yapılan işlemin is.im.öge (isim / imge / simge / öge)’si olan o boy bayrak altında toplanmış olan uyruk (topluluk); altın (y)ay+ur.toz > ultoz / ıldız ~ yıldız boy’unun / soy’unun öt.im.(öz).oğh-ğhu (tamğhu ~ damga’sı) & uyruk olma bilincinin bayrak’lar eşliğinden kutlandığı ob.y(ay).or.am ~ bayram ▲; ar. al’em (damga, nişan, bayrak); y(ay).or.oğh imlerinden r ~ l dönüşümüyle y(ay).ol.oğh & y-u-f olsun yay-u-fi yapana! dönüşümü sonucu > eng. flag (origin unknown –AHD); 3. o bay buyruk * o kut oğh.uz : khan.(am)’ın, or.okh-khu.ng (orkhun ~ runikh ~ khor’an) imleriyle daha kapsamlı bir biçimde adının açılımı b.ğh.a : t.r.kh.n : ğh.z : kh.n olarak belirtilen, yerine göre de değişik biçimlerde okunabilen obuğa / abağa oturan ot.or.kan’lı bağatur boğa tarkan oğhuz han(ım)’ın oğhuzer güzel, kuz kuzu, kıt kız’larına –kaç bin yıllar ve yer yüzündeki savaşlar sonrası ata erkilleştirilmiş biçiminde dile getirildiği üzere oğul’larına– üçe bölünmüş bir altın yay <ıl(&)an> üç gümüş (boz) ok! vererek buyurduğu buyruk’ta oğh.uz : am.okh : öğh.öt.üng.ü (kozmik enerji eylemi için Gök*köG Ana Öğütü); gr. horizõn (kuklos), limiting (circle), horizon, from present participle of horizein, to limit, from horos, boundary]; ►“Selçuklu sultanları, göğüslerinde bir yay ve üç okla dolaşırdı. Bu üç ok, onlara, ataları Hunlardan kalan simgeydi –Yüksek, Özcan, Hakikatçi, Doğan Kitap, İst. 2008, s. 202”; Bkz: [ Bayrak & Buyruk ]; oğh.uz : am & oğh : uz.am; [ Türk’ün Simgesi ]

oğh ~ okh * 1. ok, (savut / pusat / yarak / silâh); gen / can soy & boy, kabile; çocuk, elçi; ►“Türkler, yüzük deliğinden ok geçirecek kadar nişancıydılar. “The Turks were good enough to pass the arrow through the eye of the ring. –İsmail Hâmi Danişmend, Turkish Archery (Geleneksel Türk Okçuluğu), turkish-archery. blogspot.com”; 2. örgen çıkıntısı,  y(ay). or.okh, erlik organı yarak; kuğ.al.ok ~ kulak; at.ob.ok ~ topuk; 3. okuma eylemi, okh.ol : oğh.us.ng : at.ob.okh-khu > Akhilleus’un topuğu / Akıl erin okuma tomarı / bitiki / mektubu; Bkz: am.okh : at.ob; okh.y(ay) ▼

oğh.am

The Ogham Alphabet © Encyclopedia Americana (1976)

oğh.am * og·ham ~ og·am biçiminde, bir Keltik ~ Selçik tanrısının adı olan Ogma’dan Eski İrlandaca ogom > İrlanda Galcesi ogham: 1.a. Beşinci yüzyıldan yedinci yüzyılın ilk yıllarına dek Eski İrlanda dilini yazmakta kullanılan, genellikle anıtsal taşların kenarlarında ünlüleri çentiklerle ve ünsüzleri çizgilerle gösteren bir yazı biçimi; b. Bu abecede kullanılan bir harf; 2.a. ogham abecesinde yazılmış bir yazıt; b. ogham abecesiyle yazılı bir taş (AHD); Bkz: oğh.uz.am

oğh-ğhu * tr. son ek. uğu ~ uğ; Bkz: ğhu

 oğh.us ~ oğh.uz

oğh.us ~ oğh.uz * 1. o oğh ~ okh (ulu akıl) & oğh ~ okh’un (ulu akılın) uz(antı)’ları; okh.us ~ ak(h)s > i. bir nesnenin çevresinde döndüğü (ya da döneceği varsayılan) düz çizgi, aks; dingil > lat ~ eng. axis; fr. axe (aks); ii. ar. aks ~ akis, ışık / ses yansıması, yangku ~ yankı, “yazmas atım yağmur, yangılmas bilge yangku –Kaşgârlı Mahmut, Divanü Lûgat-it-Türk (1072) III, 379-21, TDK, Ank. 1999.”; 2. oğh.uz ~ tr. kaz > eng. gos ~ goose, “am.öt.er : oğh.us.ng : iş.öt.ür.üngü > eng. mother goose stories”; tr. çoğul oğh.uz+an * guz, guzan ~ kız+an(lar); slav. ghuzz / ghuzzi; ibr - ar. guz; Bkz: gök*oğhan

o(ğh.u)z * ulu us oğh.(us)’un altın okh’u ucu yıla yazılan or.okh-khu.ng (orkhun / runikh / khor’an) yazısında tek olarak ya da 4 ön ünlü  (a / o / u / ı ) ile kullanılabilen  oğh yada ğh(u) im-mi’nin özel devşirimlerinden biri; amerind. “Ogh!” (O ulu ruh / tengri adına esenleme) ~ “ugh!”; büyük im ilen anılan O, yüce yaratan / ulu yaratıcı; gök tengri; Allah; Batı yazınında Harika Oz Büyücüsü olarak anlatılan kişi ►“Baum, L. Frank -The Wonderful Wizard of Oz (1900)”; Bkz: ğh; ğhu

oğh.uz : am & oğh : uz.am

 
© 1991 doğan türker

oğh.uz.er : ök.öl : gin

oğh.uz.er : ök.öl : gin * Açıklama düzenleniyor; Bkz: [ Bayrakta Renk ]

oğh.uz.er : ök.ül.öt.üş * her kilit işi ötüş etiş, yani okült konuları açıp, küllî (tümel) akılın ateşini akıllıca kon.uç. ap (konuşup), “çatışma yı(&)la değişim, evrenin doğal koşullarıdır, herşeyin aslı da ot.ış’tır (ateştir)” diyen o uzak kuz yerin güzel otuz oğhuz eri; savlandığının tersine (h)ellen ~ (m)ellen olmayıp, özüm öz gök : er+en ~  G(r(φ)e)K oymağının bireyi, Efes’te yaşayan ulu akıllı aydın bilge; çoğu kez olduğu üzere uz & ot imleri ötüm ünglerinin kapanmasıyla 1. oğh.er : ök.ül. öt.üş > gr. Herakleitos ~ lat. / eng. Heraclitus ► “Bilgeliğe gönül verenler araştırmalı pek çok şeyi. Those who love wisdom must investigate many things.”; 2. oğh.er : ök.ül.üş > gr. muthos, Herakles ~ lat. Hercules, “a bull-headed head of Hercules {stamped on ancient coins} –Spratt, T.; Travels in Lycia, London 1847, p. 30”; Bkz: k(ö/ü)l : tigin; ış.oğh.or : öt.üş; eb.il.ige

(oğh.(uz)).ış.am(+an) * (h)ışam @ moşe(h); eski Mszr’da yönetici ış.am+an’(lar)ın adları ardına eklenen  moses / mose takısı (tanrı)oğlu, (tanrı)kulu anlamına gelirdi: Thoth+moses, Ra+moses ~ Ramses; Horus+moses ~ Hürmüz / Körmüs gibi; bu bakımdan, gerçek adı tüm söylence, belge ve bitiklerden kazınıp silinerek unut(tur)olmuş, geriye aramî ~ arabîcedeki abd el– (–kulu; abdal) benzeri bir –moşe / –moses / –musa son takısı kalmış olan at.avrat.{okh}’çu yalavaç, atı & adı olmayan bir atsız oğuz ışam+an’dır; “Yaratılış, Çıkış, Çölde Kırk Yıl ve Kenân’ın Fethi gibi tüm bu yaygın Yahudi söylencelerinin türetildiği İbrani yazılarının açıkça ne “Tanrı”nın, ne de Musa adında herhangi bir kimsenin eliyle oluşturulmadığı, amma tümünün eskiden sanıldığından çok daha sonraki çağlara ait değişik zamanlardan ve yazarlardan gelmiş olduğudur. Eski Ahit (Torah)’ın ilk beş kitabı, sadece Ezra’nın döneminden (İ.Ö. dördüncü yüzyıldan) sonra derlenmiş olup, onun biçimlendirilmesin-de kullanılan belgeler de, ancak İ.Ö. dokuzuncu yüzyıldan yaklaşık ikinci yüzyıla dek uzanır. –Campbell, Joseph, The Impact of Science on Myth (1961), Myths to Live by, Penguin Arkana, USA, 1993, pp. 7 – 10”; ► çapraz anlamlar: 1. oğh.ış.am > hoş ışım can > hişam; huş+mend, huşu # akşam; hışım, haşim (haşm+et), haşin; ünsüz ş ~ s dönümüyle hısım # hasım (ne yaysız okh kim bu sözcüklerin çoğu arabça kökenli sanılmaktadır); 2. oğh. (uz.am.er.ng) : ış.y(a)y.er.iç-çi * o kuz oğhuz amer ananın erin içine ışık yayan yiy-yir içik-ki > ibran. (k)hoş+af & khoşeri; tr. oğh.ış-aş > fars. hoşab ~ hoşaf, burada “yuf olsun yay-u-fi yapana!” ilkesindeki y(ay) imi gibi, ış im-mi’nin de hem β (beta)’ya, hem de Φ (phi = fi)’ye dönüştüğü görülüyor.

oğh.uz : ini * 1. bilge insan & kutsal hayvan & değerli nesnelerin korunduğu o kuz oğhuz eren{ler}in hazine ~ hazne ini; kuzine / konak / han yer > ar. dükkân / han; fars. hân, sofra & aşçı dükkanı; old eng. sceoppa, treasure house ~ mid. eng. shoppe ~ shop; uz im-mi’nin düşmesiyle oğh.ini * o kuz oğhuz eren{lerin}ulu Gök*köG ~ cüc : okh’unu (gök guguku erk ok’unu & cücük’ünü & çocuk’unu) alıp, koruyup, oluşturduğu hazine ~ hazne ini; 2. am.y(ay) : oğh.uz.ini * amay (ana)’nın hazine ~ hazne ini; kuzine / konak / han yeri; am im-mi’nin wa / wo im-mi’ne dönüşümü yile y(ay) & uz imleri’nin düşmesi sonucu wa.ğh.ini > lat. v³gºna, sheath (kın / kılıf); am im-mi’nin düşmesi yile y(ay).oğh.uz : ini * dişi yay oğhuz’un / yayık kız er’in yavuz hazine yeri ~ hazne ini; uz im-mi’nin düşmesiyle y(ay).oğh : ini ~ y(ay).ini > hint. yoni, Tantra öğretisinde kadın cinsel örgen’ini çağrıştıran her is.im.öge (isim, imge, simge & öge)’ye verilen at (ad); Bkz: açıl ses’im (im : mi) ile açıl; am.ay; y(ay).oğh

oğh.uz : is.okh.er * o ulu aklın / kuz oğhuzun ok sakıpı, akıllı, uyanık eri; oğhuz okçusu er (asker); oklu olan er kişi; “sak er –DLT. I,333-22; I,471-20”  > ar. zeker, sik+er; “ne şam’ın şekeri, ne arabın zekeri –osmanlı halk deyişi”; zeker+iyye ~ zakeriya > hebr. Zecharia ~ Zacharias, vaftizci Juhanna’nın babası; eng. hugo’s joker; oğh.uz : is.okh.er ~ kaz-asker > osm. askeri kadı / ordu yargıçı; hitler’in 1930-45 almanya’sındaki faşist is.okh.er’ inin yeri & göğü depreştiren oğh.uz ~ kaz adımlı tören yürüyüşü; eng. military judge; Bkz: is.okh.er ; ot.okh.ng : at.akh.ng; uç.eri

oğh.y(ay) ~ okh.y(ay) * 1. ok & yay; 2. er & dişi; 3. oku & yaz; “başım üstüne / buyruğun olur” anlamında tr. hay, hay!..; ön ünlülerin ardıllaşması sonucu “öyle ya / elbette / doğallıkla” anlamında tr. he ya!..; > jap. hay! (evet); eng. ay, adv. variant of aye; –n. an affirmative vote or voter; aye & ay; adv. always, ever; 4. okh.ay ~ okay * yüce kurulda ok / am.uz : or.okh (mızrak) / ob.or.(al) : am.okh (parmak) aya doğru kal durmak, ay durmak & on+ay durmak; on.ay * am.(y)ay ana’nın gebe’lik ür.et.işi & uç.üç.ok (çocuk) olmasını on ay ayında (280 günde / güneşe göre 9 ay 10 günde) on aylama eylemi; “Büyük ay ana {Nijeryalı} kadınların bebek sahibi olması için Ay Kuşu’nu yer yüzüne yollar –Mascetti, M. D., İçimizdeki Tanrıça (çev. Belkıs Çorakçı), D.K., İst. 2000, s. 21”; “Zamanın aya göre (ay takvimi doğrultusunda {bir yılın} onüç ay olarak) ölçülmesi, özellikle Batılı toplumların kullandıkları Gregoryen takviminden daha organik, daha doğru bir zaman ölçümüdür. Oniki aylık Gregoryen takvimi insanları aya ait organik zaman duygusundan koparmak için yaratılmıştır. Bu takvimi yaratanlar ne yaptıklarını çok iyi biliyorlardı. Bu, sizin deyiminizle bir hile, bir desise idi. O, insan bilincini Yerküre’nin Büyük Ana farkındalığından uzaklaştırıp soyut bir şeye bağlamak için kullanılan bir vasıtaydı – Kenyon, Tom & V. Essene, Hathor Bilgileri (çev. Semra Ayanbaşı), Akaşa, İst.1997, s.203; Bkz: onay ~ okay, çizim / graphic ▼; 5. im’lerin yer değiş tokuşu (metatezi) sonucu okh.y(ay) @ y(ay).okh * tr. yah ~ ya, ya!.. > eng. yeah; adv. yes; yea;  perhaps from mid. eng.; ayye ~ ay, always; aye+ye, yes; yeah!..; adv. Informal. Yes, [variant of yea.]; mid. eng. ai < old norse ei (AHD); ger. ja, jawohl!..; y(ay) im-mi’nin D im-mi’ne dönüşümü yile > rus. da!..; oğh.y(ay) imlerinden aktarım sonucu okumayla > fr. oui (vıy);  6. okh.y(ay) @ y(ay).okh > tr. yok; eur. no(n) ~ eng. none; ger. nein; y(ay) im-mi’nin yutulmasıyla tr. oğh.a ~ oha!; Bkz: y(ay).oğh ~ y(ay).okh; okh.y(ay) : ör.öt.(im) : ış.nta ▼

okay
 
 

okay *  genetically derived from the or : okh-khu.ng ~ or.ng : okh-khu ~ okh-khu : or.ng (orkhun ~ runikh ~ khor’an) stamp-glyphs of Sky*rooT United : Mother Tongue öt.ür.ük.iç-çe; 1. tr. ok > eng. arrow; ger. pfeil; fr. flèche; tr. o(k) k(oy mak), to insert or to put (the sign of) an arrow (tip) by carving (with (the tip of)) an arrow > eng. okay ~ O.K. ; the check mark put on as a sign of approval; 2.  tr. okh : ay(dur : mak) > to raise the arrow (or the spear, or the finger) to(wards) the moon in a voting gesture of “approval”, just as one’s signaling with “thumbs up!..” is used for the same purpose; Bkz: oğh.y(ay) ~ okh.y(ay) ▲

okh.er.am * ok erimi er / dişi can & yer / su ruhları; gr. keramos, çömlekçi çamuru ~ keramikos, kilden / topraktan yapılan; k üngü verilen c im-mi’nin s üngü niteliğini kazanmasıyla > lat. ceramic (seramik); ar. keram+et; kerem / kerim; okh.er.am @ am.er.okh * Bkz: am.er.okh; amay ana; ana tanrıça; Dünya Kadınlar Günü; gök : bitik

okh-khu.or : at.is-si * 1. okurun okuma yeri or (altın) atısı (yazısı / belgesi / verisi); dünya kartası ~ haritası > gr. carthV, khartis; lat. charta ~ carta, papirüsten yapılmış kağıt; “Magna Carta”; fr. carte, harita; eng. carto-, card & map; ar. harîta; 2. ış.am+ an (şaman)’ın kut kafatasından yaptığı okuma tası içinde görüp okudukları; “us oroğh eberince yang, oğh öt al kab atissing’den”, güncel deyişle “us (akıl) (d)oruğu soru verince genç, (öğ)üt al(ır) kap(ar) atasından & kafa tasından –DT”; bu öğüt uzun zaman içinde bozunarak “osuruk verince, yan göt al kaba tasından” uygulamasını betimler olmuştur; Bkz: [ okursal ]; id.üng.y(ay) : okh-khu.or : at.is-si

okh-khu : or.ng * 1. (kut us) altın oku(mayı) okur olun / okuyun > ar. el-Kor’an; bu sözcüğün kaynaklandığı ileri sürülen aramî ~ arabî dilindeki “kra’a (oku)” buyruk kipi de bizim okh-khu : or.ng (oku(y)or olun) > k.r.ñ tamghu kökünden gelir; ►“Oku: Yaratan Rabbinin adına; İnsanı bir döletten yaratan; Oku: Rabbin en cömert olandır; Kalemle öğreten; Öğreten insana bilmediğini.–Kur'ân, Alâk sûresi, 96:1-5”; “Read: In the name of thy Lord who createth; Createth man from a clot; Read: And thy Lord is the Most Bounteous; Who teaches by the pen; Teacheth man that which he knew not. –T.G. Koran, The Clot 96:1-5; trans. by M. M. Pickthall (Mentor Books)”; k.r.ñ kökünden ilginç devşirimler için Bkz: lat ~ eng. current; it ~ fr. corrente ~ courant; ar. cereyân; osm. cirye; Bkz: alm > ar. elif-lâm-mim; 2. okh-khu.or : am / im * kutsal bitikin altın am-im’lerini (mim işaretlerini) okur olan canlar > ibr. karay, okuyan; karaim ~ karayim / Kırım Karay’ları; Bkz. karaim; [ Orkhun & Runikh ]; or.ng. okh-khu (run+ikh); or.okh-khu.ng (orkhun).

okh-khu.(y(ay)) : al.(am : ma).la * o ok & yay / er & dişi / okuma & yayma olgusunun yarat oluş - var oluş - yok oluş ilişkisindeki kut üç.ay.or.uç koşulunu algılamak olgusu; “o ok yıla yayı alalım mı, almayalım mı? / o oku(ma)ya m : im koyalım mı, koymayalım mı? / o ya(zı)yı okuyalım mı, okumayalım mı? / o kuyu (derin) ya(zı)yı yalayalım mı, yalamayalım mı?”; tr. özdeyiş “mürekkep yalamak” > ar. klm, kalem & kelâm / kelime @ malik & melek / meleke (beceri); ►“Tanrı ilk önce kalemi yarattı, ona: Yaz, diye emretti; kalem: Ey Rabbim! Ne yazayım? diye sordu. Tanrı: Kaderi yaz, diye emretti. Kalem o vakitten başlayıp kıyamet kopuncaya kadar olacak her şeyi yazdı –Taberî, Milletler ve Hükümdarlar Tarihi I, M.E.B. Yayınları, İstanbul 1991, s. 37-43”; Bkz: alm; [ Kalem & Levha ]

okh-khu.(uz).am : al.{(am : ma).la} * 1. o kuz okhuz uzam / yaratan / can / yaratı’daki (kut us) altın oku(mayı) alımlayıp yarat oluş - var oluş - yok oluş üç.ay.or.uç koşulunu algılamak olgusu & am.al. okh+an’ın at.am : oğh.(uz).er için verdiği al.(ma : am).la buyruğunu / bayrağını uygulamak yetisi; cinsel & tinsel bakımdan erilesi olgunluk; bilgi, erdem & aktörede (ahlâk’ta) kusursuz oluş; soyut & somut en ediz (yüksek) değeri tanımlamak; yaratıcı tengri buyruğu uzam okunu okumak (için) kamal olumu koşulu > ar. kemâl, kâmil+e; kâmil+en (tümüyle, ek.sik.siz); özad. Kemâl ~ Kâmil / +e; 2. ob.ot.an.ök : öt.ür.im > botanic term. camellia (kamelya bitkisi); camomile (papatya), an aromatic perennial herb (Chamaemelum nobile), having feathery foliage and flower heads with white rays and yellow centers (AHD); eng. perfect+ion, matur+e /  +ity;  prop. noun. Camille; Bkz: [ Almıla Alma ]; alm; al.(ma : am).la

okh.or : mang.çı ~ khırmanç * 1. kara okorları / kocabaş sürüleri mang ettiren (güden / gezdirip otlatarak besleyen > lat ~ fr. mangiare ~ manger) konar göçer boylar; 2. kara ormanda yaşayan ot.ür.ük :  oğh.uç : eri (ot ırkı / türk ağaçeri) oymaklar; örneğin 14. yy.da Anadolu’da soylu olmayan göçerlerce kurulan karakoyunlu / karamanlı devletleri gibi; 3. okh.or : mang.ç(ı) : or.mang ~ ol.mang * deyim. kara okorları güden & kara ormanda yaşayanlar gibi karmakarışık, düzensiz olmak, “Kolay işleri bile karman çorman ettiniz!”; Bkz: et.ür.ük

okh.or : ob.uç